77

Rəhbər olmaq – səlahiyyət, yoxsa güzgü effekti?

Rəhbərlik çoxları üçün “səlahiyyət” anlayışı ilə eyniləşdirilir — qərar vermək, tapşırıqlar vermək, nəticə tələb etmək... Amma əslində, liderlik təkcə bu çərçivələrlə məhdudlaşmır. Hər bir komanda rəhbərinin davranışını, düşüncə tərzini və yanaşmasını əks etdirir. Buna görə də, əsl rəhbər təkcə idarə edən deyil, eyni zamanda komandasının aynası — yəni “güzgüsü” olur.

Davranış – rəhbərliyin səssiz dili :

Rəhbərin davranışı, tərzi və emosional reaksiyaları komandanın gündəlik atmosferinə birbaşa təsir edir. Komanda rəhbərin dediklərindən çox, etdiklərinə baxır. Məsələn, bir rəhbər tənqidi sakit və konstruktiv şəkildə qəbul edirsə, əməkdaşlar da eyni davranışı mənimsəyir. Əksinə, aqressiv və gərgin yanaşma qısa zamanda ümumi mədəniyyətə sirayət edir.

Azerconnect şirkətinin təcrübəsi buna gözəl nümunədir. Şirkətin “Human Capital Development Strategy” proqramı 2024-cü ildə Dünya Bankının “Breaking Barriers to Women’s Employment in Azerbaijan” hesabatında qeyd olunub. Burada xüsusilə qadınların texniki sahələrdə işə cəlb edilməsi, fleksibil iş rejiminin tətbiqi və inklüziv yanaşmaların təşviqi vurğulanır. Belə təşəbbüslər sadəcə sənəd səviyyəsində qalmır — onlar rəhbərlərin düşüncə tərzinin və dəyərlərinin kollektivə necə sirayət etdiyini göstərir.

Etibar – səlahiyyətdən daha güclü kapital :

Bir çox hallarda rəhbərlər düşünürlər ki, yüksək səlahiyyət inam yaratmaq üçün kifayətdir. Halbuki, etibarın əsası səlahiyyətdən yox, şəffaflıqdan və açıq ünsiyyətdən başlayır.

Buna bariz nümunə kimi PASHA Bank Georgia–nın 2023-cü ildə qəbul etdiyi Code of Ethics sənədində yer alan “open-door policy” prinsipini göstərmək olar. Bankda əməkdaşlara rəhbərliklə istənilən məsələ üzrə açıq şəkildə fikir bildirmək imkanı yaradılıb. Bu, sadəcə bir qayda deyil — mədəniyyətin formasıdır. Çünki açıq dialoq etibarın bərqərar olması üçün ən təbii vasitədir.

Forbes-un 2025-ci ilin yanvar sayında yer alan bir yazıda da qeyd olunurdu ki, PASHA Bank HR sahəsində innovativ yanaşmaları ilə fərqlənir. Bankın SAP SuccessFactors sistemini tətbiq etməsi, insan resursları strategiyalarını daha şəffaf və məqsədyönlü hala gətirib. Texnologiya burada yalnız idarəetmə vasitəsi deyil, həm də şəffaflığı təmin edən bir körpü rolunu oynayır.

“Güzgü effekti” – liderin daxili sınağı :

Əsl rəhbərlik komandaya “nə etməli olduqlarını” deməklə deyil, “necə davranmalı olduqlarını” göstərməklə ölçülür. Rəhbər stres vəziyyətində sakit qalmağı, problemə deyil, həllə fokuslanmağı bacarırsa, bu davranış qısa zamanda komanda ruhuna çevrilir.

Harvard Business Review-da dərc olunan araşdırmalarda da vurğulanır ki, emosional intellekt və empatiya liderliyin ən vacib komponentlərindəndir. Xüsusilə 2022-ci ildən sonra aparılan tədqiqatlarda göstərilib ki, empatik və emosional baxımdan balanslı liderlərə malik komandalar daha az işçi itirir, daha yüksək motivasiyaya malik olur və uzunmüddətli performans göstəriciləri ilə fərqlənir.

Rəhbər olmaq – güzgüyə baxmaq kimi :

Rəhbərlik səlahiyyətlərin sərhədində bitmir. O, etibar, şəffaflıq və davranış nümunələri ilə ölçülür. Komandanın uğuru rəhbərin davranışının bir əksidir. Əgər komanda içində əməkdaşlıq, açıqlıq və qarşılıqlı hörmət varsa, deməli, rəhbər bu dəyərləri öz davranışında göstərib.

Rəhbər olmaq – insanları yönləndirmək deyil, onlara özündə görmək istədiyin davranış modelini göstərməkdir. Əgər bu model komanda tərəfindən təkrarlanırsa, sən artıq sadəcə rəhbər yox, lider olmusan.

 

Ədəbiyyat və mənbələr

  1. World Bank. Breaking Barriers to Women’s Employment in Azerbaijan (2023) — Azerconnect strategiyası haqqında məlumatlar.
  2. Azerconnect Group. Human Capital Development Strategy, 2024.
  3. PASHA Bank Georgia. Code of Ethics / Open-Door Policy (2023).
  4. Forbes, PASHA Bank və HR innovasiyaları haqqında məqalə (yanvar, 2025).
  5. Harvard Business Review, emosional liderlik və komanda dinamikası ilə bağlı araşdırmalar (2022 və əvvəlki illər).
  • Bizi izləyin:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
77

Rəhbər olmaq – səlahiyyət, yoxsa güzgü effekti?

Rəhbərlik çoxları üçün “səlahiyyət” anlayışı ilə eyniləşdirilir — qərar vermək, tapşırıqlar vermək, nəticə tələb etmək... Amma əslində, liderlik təkcə bu çərçivələrlə məhdudlaşmır. Hər bir komanda rəhbərinin davranışını, düşüncə tərzini və yanaşmasını əks etdirir. Buna görə də, əsl rəhbər təkcə idarə edən deyil, eyni zamanda komandasının aynası — yəni “güzgüsü” olur.

Davranış – rəhbərliyin səssiz dili :

Rəhbərin davranışı, tərzi və emosional reaksiyaları komandanın gündəlik atmosferinə birbaşa təsir edir. Komanda rəhbərin dediklərindən çox, etdiklərinə baxır. Məsələn, bir rəhbər tənqidi sakit və konstruktiv şəkildə qəbul edirsə, əməkdaşlar da eyni davranışı mənimsəyir. Əksinə, aqressiv və gərgin yanaşma qısa zamanda ümumi mədəniyyətə sirayət edir.

Azerconnect şirkətinin təcrübəsi buna gözəl nümunədir. Şirkətin “Human Capital Development Strategy” proqramı 2024-cü ildə Dünya Bankının “Breaking Barriers to Women’s Employment in Azerbaijan” hesabatında qeyd olunub. Burada xüsusilə qadınların texniki sahələrdə işə cəlb edilməsi, fleksibil iş rejiminin tətbiqi və inklüziv yanaşmaların təşviqi vurğulanır. Belə təşəbbüslər sadəcə sənəd səviyyəsində qalmır — onlar rəhbərlərin düşüncə tərzinin və dəyərlərinin kollektivə necə sirayət etdiyini göstərir.

Etibar – səlahiyyətdən daha güclü kapital :

Bir çox hallarda rəhbərlər düşünürlər ki, yüksək səlahiyyət inam yaratmaq üçün kifayətdir. Halbuki, etibarın əsası səlahiyyətdən yox, şəffaflıqdan və açıq ünsiyyətdən başlayır.

Buna bariz nümunə kimi PASHA Bank Georgia–nın 2023-cü ildə qəbul etdiyi Code of Ethics sənədində yer alan “open-door policy” prinsipini göstərmək olar. Bankda əməkdaşlara rəhbərliklə istənilən məsələ üzrə açıq şəkildə fikir bildirmək imkanı yaradılıb. Bu, sadəcə bir qayda deyil — mədəniyyətin formasıdır. Çünki açıq dialoq etibarın bərqərar olması üçün ən təbii vasitədir.

Forbes-un 2025-ci ilin yanvar sayında yer alan bir yazıda da qeyd olunurdu ki, PASHA Bank HR sahəsində innovativ yanaşmaları ilə fərqlənir. Bankın SAP SuccessFactors sistemini tətbiq etməsi, insan resursları strategiyalarını daha şəffaf və məqsədyönlü hala gətirib. Texnologiya burada yalnız idarəetmə vasitəsi deyil, həm də şəffaflığı təmin edən bir körpü rolunu oynayır.

“Güzgü effekti” – liderin daxili sınağı :

Əsl rəhbərlik komandaya “nə etməli olduqlarını” deməklə deyil, “necə davranmalı olduqlarını” göstərməklə ölçülür. Rəhbər stres vəziyyətində sakit qalmağı, problemə deyil, həllə fokuslanmağı bacarırsa, bu davranış qısa zamanda komanda ruhuna çevrilir.

Harvard Business Review-da dərc olunan araşdırmalarda da vurğulanır ki, emosional intellekt və empatiya liderliyin ən vacib komponentlərindəndir. Xüsusilə 2022-ci ildən sonra aparılan tədqiqatlarda göstərilib ki, empatik və emosional baxımdan balanslı liderlərə malik komandalar daha az işçi itirir, daha yüksək motivasiyaya malik olur və uzunmüddətli performans göstəriciləri ilə fərqlənir.

Rəhbər olmaq – güzgüyə baxmaq kimi :

Rəhbərlik səlahiyyətlərin sərhədində bitmir. O, etibar, şəffaflıq və davranış nümunələri ilə ölçülür. Komandanın uğuru rəhbərin davranışının bir əksidir. Əgər komanda içində əməkdaşlıq, açıqlıq və qarşılıqlı hörmət varsa, deməli, rəhbər bu dəyərləri öz davranışında göstərib.

Rəhbər olmaq – insanları yönləndirmək deyil, onlara özündə görmək istədiyin davranış modelini göstərməkdir. Əgər bu model komanda tərəfindən təkrarlanırsa, sən artıq sadəcə rəhbər yox, lider olmusan.

 

Ədəbiyyat və mənbələr

  1. World Bank. Breaking Barriers to Women’s Employment in Azerbaijan (2023) — Azerconnect strategiyası haqqında məlumatlar.
  2. Azerconnect Group. Human Capital Development Strategy, 2024.
  3. PASHA Bank Georgia. Code of Ethics / Open-Door Policy (2023).
  4. Forbes, PASHA Bank və HR innovasiyaları haqqında məqalə (yanvar, 2025).
  5. Harvard Business Review, emosional liderlik və komanda dinamikası ilə bağlı araşdırmalar (2022 və əvvəlki illər).
  • Bizi izləyin:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Xəyalındakı işi umano.az ilə tap